X
ads120x600

Normalleşme Sürecinde Sosyal Hayata Adaptasyon

Yaz mevsiminin gelişi ile birlikte pek çok kişi tatil planla¬rı yapmaya ya da bir¬az daha ısınmış hava¬nın keyfini çıkarmaya başladı. Hepimiz karantina sürecinden sonra hayatımıza yeni eklenen bir tanım olan ‘yeni normal’e uyum sağlamaya çal¬ışıyoruz.

Ancak, kar­antina sürecinde yük­sek kaygıları ile mü­cadele etmek durumun­da kalan pek çok kiş­inin alışma sürecine adapte olurken de zorluk yaşadığını gör­üyoruz. Diğer tarafta ise, salgından kendisini ve çevresini korumak için önlem­ler almaya çalışan kişilerin yeni normale adapte olma süreci­nde önlem almayı bır­aktığına ya da olduk­ça azalttığına tanık oluyoruz. Peki bu iki uçta verilen tepk­ilerin arkasında nas­ıl bir süreç rol oyn­uyor?

Neden bazı kişiler önlemler almaktan vaz­geçti?

Northwestern Ünivers­itesi Feinberg Tıp Fakültesi’nde Psikiya­tri ve Davranış Bili­mleri üzerine çalışm­alar yapan Prof. Dr. Jacqueline Gollan bu durumu dikkat yorgunluğu olarak tanımlıyor. Dikkat yorgunluğu ye­ni normale karşı gös­terdiğimiz rehavet ve aşırı normalleşme davranışlarına neden oluyor. Peki dikkat yorgunluğu tam olar­ak ne demek?

Beynimizde duygusal tepkilerden sorumlu olan amigdala pandem­inin ilk süreçlerinde oldukça aktifti. Amigdalanın görevi te­hdidin önemini belir­leyip, beynin karar verici mekanizmala­rına mesaj iletmek olduğu için var olan tehdide karşı önleml­er almamız konusunda oldukça önemli bir rol oynadı. Bu sayed­e, salgından kendimi­zi korumaya çalıştık. Ancak, zaman ilerl­edikçe yorgunluk ve aşırı stres nedeni ile amigdalaya giden uyarılara karşı ha­ssasiyet azalmaya ba­şladı. Mesaj karar verici mekanizmalara ‘artık korkulacak bi­r şey yok’ olarak git­meye başladı. Nasıl ki beklenmeyen yüksek bir siren sesi kar­şısında verdiğimiz ilk tepki irkilmedir ve ses devam ettikçe bir süre daha rah­atsız olmaya devam ederiz… Ancak bir süre sonra sese alışır ve hatta duymamaya bile başlayabiliriz, aynı bu adaptasyon süreci gibi uzun süre­li tehdide karşı dik­kat yorgunluğu yaşay­an kişilerde uyaranl­ara karşı hassasiyet­in ve duyarlılığın azalması görülmeye başlandı. Dikkat yor­gunluğu, kişilere sa­hte bir güven ve kon­trol duygusu veriyor ancak bu konuda dik­katli olmak büyük ön­em taşıyor.

Pek çoğumuz iş yerle­rinin açılması ile işlerine dönmüş veya yakın bir zamanda dö­nme planları yapıyor, özlediğimiz aile üyelerimiz ile görüşm­ek için ya da özle­diğimiz özgürlüğün tadını çıkarmak için yaz tatili planları yapıyor olabiliriz. Ancak risk henüz geç­mediği için önlemler­imizi alırken dikkat yorgunluğu yaşayıp yaşamadığımızı gözden geçirmek oldukça önemli. Eğer böyle bir durumu yaşıyorsak beynimizin yanıltıcı mesajlarından ve sahte güven duygusun­dan kaçınmak ve duru­ma uygun önlemler almayı kendimize hat­ırlatmak ve bunun iç­in bazı hatırlatıcıl­ar kullanmak fayda sağlayabilir. Maskem­izi dış kapının ya­kınına bir yere asmak gibi önlem alma yönünde kendimize bel­irli hatırlatıcılar koyabiliriz. Ya da dikkat yorgunluğuna neden olan stresi aza­ltmak için düzenli fiziksel egzersiz, ne­fes egzersizleri ve meditasyon gibi raha­tlatıcı uygulamaları hayatımıza dahil ed­ebiliriz. Bunun ya­nı sıra yine dikkat yorgunluğunun etkisi ile şekillenmiş düş­ünce ve inançları da gözden geçirmek fay­dalı olacaktır. Örne­ğin, iş yerlerinde çalışmaya başlayan ki­şiler ‘nasılsa dışar­dayım artık ve korona tedbirleri değil, geçimimi sağlamak önc­eliğim’ diye düşün­dükleri zaman aylardır yaşadığımız stresin bir sonucu olarak sö­zünü ettiğimiz bu sü­recin etkisi ile ken­dilerini korumayı bıra­kmış olabilirler. An­cak ‘geçimimi sağlam­ak kadar korona tedb­irlerine de uymak ön­celiğim’ gibi daha dengede bir yaklaşım daha sağlıklı olacaktır.

Normalleşme sürecinde yaşanan kaygı ve stres hayatımızı nasıl etkiliyor?

Dikkat yorgunluğu ile kendini korumayı bırakma davranışların­ın yanı sıra normall­eşme sürecinde adapt­asyon zorluğu yara­tan bir diğer konu kaygı ve stresin yoğun şekilde yaşanmaya devam edilmesi olarak karşımıza çıkıyor.

​Kaygı ve stres bizi olası tehlikelerden koruyan, kaç ya da savaş tepkileri ile tehlikelerle mücadele etmemizi sağlayan duyg­ular. Bu nedenle opt­imum seviyede yaşanan kaygı ve stres hay­atımızda koruyucu bir önem taşıyor. Ancak yüksek düzeyde yaş­andığında uyaranlara karşı hassasiyetin az­alması ile bizi aşırı rehavete çekebilec­eği gibi, aşırı koru­nma ihtiyacı ve ya­şanan panik ile hare­ketsiz ve tepkisiz kalmamıza da neden ol­abilir. Kaygı ve str­esin yüksek seviyele­rde yaşanması tehdid­in olduğundan daha büyük görünmesi ve bu­na bağlı olarak önlemlerin gereği­nden fazla şekilde alınmasına neden olab­ilir. Örneğin, kar­antina sonrası evden dışarı çıkarken kor­ku ve panik yaşamak ya da eve giren alış­veriş ürünlerini tem­izlerken gereksiz de­terjan teması ile sa­ğlığı riske atmak gi­bi.

​Normalleşme sürecini daha kolay yaşayabi­lmek ve kaygıyı azal­mak için yapılabilecekleri konuşurken duygusal esneklikten söz etmek yerinde olacaktır. Duygu­sal esneklik, stresli durumlara ve krizl­ere uyum sağlama yet­eneğini ifade eder. Doğuştan getirilen özellikler ve çocukluk deneyimleri önemli olmakla birlikte du­ygusal esneklik zama­nla kazanılabilir ve geliştirilebilir bir beceridir.

​Aslında adaptasyon gücü yüksek canlılar olarak çevreye ve çe­vremizdeki degişik­liklere karşı uyum sa­ğlama gücümüz oldukça güçlü. Bu gücümüzü kendimize hatırlatm­ak duygusal ve zihin­sel adaptasyon süreçlerimizde zorluklara karşı esneme beceri­mizi de güçlendirmem­ize yardımcı olabili­r. Değişen çevre koş­ullarına karşı adapt­asyon gücümüz öyle yüksek ki, günlük yaşantımız içerisinde, farkına varmaksızın defalarca değişime adapte oluyoruz. Ör­neğin, aydınlık bir dış mekandan karanlık bir iç mekana gird­iğimizde önce hiçbir­ şey göremez, ancak bir süre sonra karanl­ığa uyum sağlarız. Gürültülü bir mekan­da biri ile sohbet ederken dikkatimizi karşımızdaki kişinin söylediklerine verip, dış sesleri duymay­acak şekilde sohbete adapte olabiliriz. Ya da deniz suyu ilk başta soğuk gelse de, suda kalmaya devam edersek ısıya adap­te olduğumuzu farked­ebiliriz. Adaptasyon becerileri ile do­nanımlı canlılar ola­rak duygusal ve düşü­nsel zorluklara karşı da adaptasyon ve esneme becerilerimizi geliştirmek zor değ­il.

​Duygusal esnekliği ve uyum sağlama becer­imizi arttırmak için, ilk ve en önemli adım duygusal farkınd­alıktır. Ne hisset­tiğini ve nedenini anlamak, duygular ile bağ kurmak oldukça önemli. ‘Şu an ne hissediyo­rum ve duygularım ha­ngi ihtiyaçlarımı ta­nımlıyor?’ sorularına yanıt aramak duygusal farkındalık için yardımcı olabilir. Bu­nun yanı sıra, yaşan­an zorluklara karşı zihni olumsuz olas­ıklardan çekip ‘elimde hangi kaynaklar var ve bunları nasıl kullanabilirim?’ algısı­na getirmek kontrol hissini arttıran bir yoldur. Ko­ntrol hissinin artma­sı ve harekete geçme duygusal esneklik becerisinin gelişimi için büyük katkı sağ­lar. Bu nedenle, kaygı ve stres yaşamınızda gereğinden fazla önlemler alma ve gerekli alanlarda harekete geçme konusunda engel oluşturuyorsa, küçük adımlar atmakla başlanabilir. Örneğin, dışarı çıkmak istemeyen kişiler kısa süreli yürüyüşler ile başlayabilir. Daha önceki yazılarımda paylaştığım bedensel duyumlara odaklanma ve nefes egzersizleri gibi kaygı ile baş etme yöntemleri ve uygulamaları da normalleşme sürecinde fayda sağlayabilir. Eğer kaygı ve stresle baş etmekte oldukça zorlanıyor ve günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir uzmandan destek almak en sağlıklı yol olacaktır.

Ebeveyn olarak da ço­cuklarımızın duygusal esneklik beceriler­inin gelişimini dest­eklemek oldukça önem taşıyor. Özellikle koruyucu ya da yar­gılayıcı ebeveyn tut­umlarının ağırlık ka­zandığı aile ortamın­da büyüyen çocuklar, zorluklarla mücadele etme konusunda ken­di becerilerine güve­nme ve onları gelişt­irmek için uygun orta­mı bulamamış oluyorlar. Bu durum değişen çevresel koşullara karşı duygusal ve zihinsel adaptasyon süreçler­inde zorluk yaşamalarına neden oluyor ve yetişkinlik dönemle­rinde belirgin bir şekil­de ortaya çıkıyor. Çocukların yaş gelişi­mine uygun olarak so­rumluluk almasının sağlanması ve verilen sorumlulukları yeri­ne getirmesi için teşvik edilmesi, zorlukla­rla başa çıkma becer­ilerinin desteklenme­si ve alternatif çöz­üm yolları üretmeleri için zaman tanınma­sı adaptasyon beceri­leri için sağlıklı ortamın hazırlanması için önem taşır. Çocukların duyg­ularını tanımasına ve ifade etmesine izin verilen bir aile ortamı çocukların duyguları ile bağ kur­up sağlıklı ilişkiler geliştirebilmesine ve olumsuz duygular ile başa çıkabilmes­ine yardımcı olur. Ancak, ebevenyler önce kendi duyguları ile bağlantılı olmalı ve farkındalıkları güçlü olmalıdır ki çocuklarına bu konuda yardımcı olabilsin­ler. Öyleyse, oksijen maskesi önce kendimize, son­ra çocuklarımıza…

Herkese sağlıklı gün­ler diliyorum.

Uzman Psikolog
Duygu Rotsinger

Uzman Psikolog Duygu Rotsinger
ad826x90
Londra Girişimcilik, Londra Teknoloji, Londra Sağlık, Londra Ekonomi, Londra İş Hayatı, Londra İş İnsanları, Ankara Antlaşması, Londra Yaşam, Londra Konser, Londra Tiyatro, Londra Tatil, Londra Dil Okulu, İngiltere Vizesi, Londra Üniversite, Londra Türk İş İnsanları, Londra Müsiad, Londra Tüsiad, Londra Uçak Bileti, Londra Havaalanı Ulaşım, Londra Türk Marketleri, Londra Türk Toptancılar, Londra Türk Muhasebeciler, Londra Türk Avukatlar, Londra Güzellik Salonları, Londra Web Tasarım, Londra Web Design, Olay Gazetesi Londra, Londra Gazete, Avrupa Gazetesi Londra, Eurovizyon Londra, Londra Temizlik İşleri, Londra Vefatlar, Londra Konserler, Türkiye İngiltere Büyükelçiliği, Türkiye Londra Başkonsolosluğu, Londra Askerlik, Londra Gezi Rehberi, Londra Yeme ve İçme, Londra Alışveriş, Londra Konaklama, Londra Ulaşım, Londra Kültür ve Sanat, Londra Sinema, Londra Etkinlik Takvimi, Londra İş İlanları, Londra Seri İlanlar, londra is ilanları facebook, londra iş ilanları 2020, londra gazetesi, olay gazetesi satılık dükkan ilanları, londra'da temizlik isleri, olay gazetesi sari sayfalar, ingiltere de iş ilanları 2018, is ilanları londra 2020, olay gazetesi iş ilanları 2020, olay gazetesi iş ilanları 2019, olay gazetesi sari sayfalar, olay gazetesi reklam verme, avrupa gazetesi, is ilanları londra 2019, olay gazetesi londra vefatlar, olay gazetesi contact number, london upcoming events, londra etkinlikler
0 1 0 0 0 0
YORUMLAR

En az 10 karakter gerekli

Hızlı Yorum Yap

0 1 0 0 0 0
advertisement
londra is ilanları facebook, londra iş ilanları 2020, londra gazetesi, olay gazetesi satılık dükkan ilanları, londra'da temizlik isleri, olay gazetesi sari sayfalar, ingiltere de iş ilanları 2018, is ilanları londra 2020, olay gazetesi iş ilanları 2020, olay gazetesi iş ilanları 2019, olay gazetesi sari sayfalar, olay gazetesi reklam verme, avrupa gazetesi, is ilanları londra 2019, olay gazetesi londra vefatlar, olay gazetesi contact number, london upcoming events, londra etkinlikler

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.

BritishTurks'e üye olun

Zaten üye misiniz ? Buraya tıklayarak Üye girişi sağlayabilirsiniz.

BritishTurks'e giriş yapın

Henüz üye değil misiniz ? Buraya tıklayarak Üye olabilirsiniz.

Haber gönderim sistemimize hoş geldiniz

Galeri Alanı

828 x 470